Verslag Hatitie (april 2017)

Vivres les Yeux

We zijn van 5 april t/m 22 april 2017  met een team naar Haïti gegaan om oogzorg te leveren.  Het team bestond uit 6 personen: de oogartsen Jos Rademakers, Cathrien Eggink, Mauk Tilanus en oogarts i.o. Anna Randag en wij als optometristen Mireille de Laat en Willemijn Stam. Het is het derde jaar achtereenvolgend dat een team vanuit Nederland oogzorg komt leveren in Haïti.

Het team.

Lange reis

Om op onze plek van bestemming te komen waren we 2,5 dag onderweg. Met de auto naar Rotterdam, met de TGV naar Parijs en vandaar met het vliegtuig naar Haïti. Vanaf Port-au-Prince, de hoofdstad van Haïti, gingen we vervolgens met de locale bus ( 5 uur) naar Gonaïves. Daar werden we opgehaald door chauffeurs vanuit het ziekenhuis met een Jeep. Dit laatste stuk naar Passe Catebois, was ontzettend hobbelig, met soms onbegaanbare stukken. We hadden geluk gehad dat de Jeep geen Panne heeft gekregen,  en dat de rivier laag stond. Daardoor konden we door de rivier oversteken en 1,5 uur afsnijden. Die tijdwinst gaf ons de kans om ook even van de natuur en de spelende kinderen in de rivier te genieten.

Aankomst in ‘ons’ dorp

Toen we aankwamen in Passe Catabois. werden we ontvangen door Annemarie en Rob. Annemarie is de tropenarts van het ziekenhuis en Rob is de manager van het ziekenhuis. Daarnaast bouwt Rob huizen voor mensen die het nodig hebben, bijvoorbeeld voor mensen van wie het huis is verwoest door tornado Matthew.

Passe Catabois is geen dorp zoals we in Nederland kennen. Alle huizen/hutjes staan ver uit elkaar.  Het ‘centrum’ is herkenbaar doordat er een rotonde is, een ziekenhuis en 2 winkeltjes. De mensen leven in hutjes, met nauwelijks iets erin. De mensen koken en slapen op de grond. Ze leven erg primitief. Eten is er ook niet altijd voldoende. Ze hebben geen water of elektriciteit. Ze lopen met jerrycans of met hun dieren naar een waterpunt dat meestal een heel stuk lopen is. De mensen spreken Frans en Creools.

Ook Voodoo als heelmeester

Veel Haïtianen zijn gelovig. De meeste Haïtianen zijn rooms-katholiek of protestants. Sommigen geloven in Voodoo. Voor sommige is de Voodoo dokter hun heelmeester. ’s Nachts mochten we soms meegenieten van de geluiden van een Voodoo bijeenkomst die een stuk verderop gehouden werden.  Dit was wel een beetje eng met al dat tromgeroffel en huilende honden, brrr.

Het ziekenhuis met ‘onze’ poli

In het centrum van het dorp bevindt zich het ziekenhuis. De oogkliniek bevond zich in een zeecontainer. In deze kliniek was het erg warm. Buiten was het gemiddeld 35 graden en binnen ongeveer 40 graden. Gelukkig hadden ze in de operatiekamer airco. Patiënten kwamen van heinde en verre naar het ziekenhuis. Meestal per ezel, soms per scooter. Vaak hadden ze de hele nacht gereisd om ’s morgens vroeg op tijd bij het ziekenhuis te zijn in de hoop een plekje te bemachtigen om bij ons op controle te komen. We schrokken in het begin als we ’s morgens naar ‘onze’ poli liepen en dan in de wachtkamer keken. Vooral de eerste dag toen stonden er om 7:30 uur al 140 patiënten te wachten. De eerste patiënt had zich ’s nachts blijkbaar al om 4:00 uur gemeld.

Oogkliniek in zeecontainer                                   De operatiekamer

Veel mensen kunnen helpen

In totaal hebben we 736 patiënten onderzocht. Voor 410 patiënten hebben we een bril uitgeschreven. Vrijwel niemand die boven de 40  jaar bij ons op de poli kwam, had een leesbril. We hebben dus veel leesbrillen uitgeschreven. We kwamen al snel de reguliere sterktes van S+2 en S+2.5 tekort. Patiënten waren vaak blij met een leesbril, ook al kan lang niet iedereen lezen. Maar de leesbril is ook belangrijk bij het breien of naaien.

Ook hebben we bij verschillende patiënten een hoge min sterkte aangemeten. Leuk om de reactie van de mensen te zien als daarmee opeens een wereld voor hen open gaat. Bij een jongen van 11 jaar hebben we zelfs S-12 aangemeten. Niet voor te stellen dat hij nog geen enkele correctie droeg.

Soms lastige dilemma’s

Glaucoom komt in Haïti erg veel voor. We kwamen veel glaucoomdruppels tekort. Dat zorgde voor een dilemma: wie geef je wel en wie niet deze behandeling? We hebben besloten alleen patiënten te behandelen waarbij glaucoom op jonge leeftijd in het beginstadium voorkwam. Helaas hebben we (oudere) patiënten in een vergevorderd stadium glaucoom daardoor niet kunnen behandelen.

Er zijn 66 operaties uitgevoerd. 58 patiënten ondergingen een cataractextractie. De overige patiënten ondergingen een chalazion of pterygerium verwijdering. Twee patiënten ondergingen een nastaar behandeling. Het meest indrukwekkend was een jonge dame van 20 jaar die blind was door de staar. Ze kwam op de laatste werkdag. We zouden de laatste werkdag niet meer opereren omdat we anders geen nacontrole meer konden doen een dag later. Ze had niks te verliezen en is dus toch die dag nog aan de staar geopereerd. Helemaal blij waren we toen ze ’s middags al vingers kon tellen. Hier doen we het voor!

Creatieve oplossingen

Alle patiënten kregen na een staaroperatie een skibril op omdat ze vaak per ezel of scooter een lange tocht over een zandweg naar huis moesten maken. Dit om infecties te voorkomen. Dit was een creatieve en goede oplossing. Maar (vonden wij) ook wel een beetje hilarisch.

Mooie ervaring met fantastisch team

We kijken terug op een hele mooie ervaring. We hebben heel goed samen gewerkt met de oogarts op de poli waardoor we echt als optometristen ons werk konden doen. Daardoor hebben we veel pathologie gezien en veel geleerd over tropische oogaandoeningen. Een cultuurshock hebben we ook gehad. De sfeer onderling in het team was fantastisch, we zouden het zo weer over doen. Er is nog veel werk te doen in Haïti dus hopelijk blijft er ieder jaar een team naar Haïti gaan.

Daarom meteen ook een oproep: Je kunt nieuwe missies erg steunen door met ons glaucoomdruppels en (oude) leesbrillen mee in te zamelen.