Zienderogen in de Media – Alleen hulp armste mensen

Het eerste bezoek van Robert-Jan Korteland aan Oekraïne was voor hem een openbaring. De Lunteraan ging voor een humanitaire missie naar het land in de voormalig Sovjet Unie . ,,Om een bril op maat te maken. We zijn daar met twee jeeps geweest die helemaal vol lagen met kant en klare brillen, zonnebrillen en meetapparatuur.” 

Robert-Jan Korteland uit Lunteren is net terug van zijn eerste reis naar de Oekraïne met optometristen van de Stichting Zienderogen om oogheelkundige hulp te bieden aan slechtzienden en blinden. En om mensen daar een goede bril te helpen. ,,Heel veel brillen hebben we aangemeten voor de verte met een leesstukje er in. Je zag er heel veel oogziektes. Wat je vaak bij oogziektes hebt, is dat het oog beschadigd is en mensen heel slecht tegen licht kunnen. Daar hebben we heel veel meekleurende glazen aangemeten. En heel veel zonnebrillen weggegeven. We hebben alleen maar de armste van de armste mensen geholpen. Mensen die net genoeg hebben om eten te kopen. Daarna houdt het gewoon op.”

Kruisje 
Het materiaal kreeg men via leveranciers of winkeldochters. ,,Vaak voorraad die over is. Ook wel goodwill van opticiens zelf”, aldus Korteland. ,,Brillen die zij gaan afschrijven en waarvan ze een doos aan ons meegaven. De kwaliteit was goed.” De groep waarmee de Lunteraan naar de Oekraïne ging, deed eerst haar werk in Ivano Frankivsk, daarna in de plaatsen Koloyya, Ternopil en Lviv. Voor veel mensen ging een wereld open toen zij een goede bril aangemeten kregen, zo merkte Robert-Jan Korteland. ,,Sommige mensen begonnen te huilen, omdat zij opeens dingen zagen die zij nog nooit gezien hadden. Andere mensen wensten ons een goed, gezond en lang leven toe nadat ze een bril aangemeten kregen. Of ze sloegen gelijk een kruisje. Er waren ook mensen die helemaal niet reageerden. De reacties van de mensen waren heel verschillend.”

,,Aan het einde van de rit zochten wij een bril uit. Daarop werden puntjes gezet waar de pupil van het oog op zit. En de hoogte van het leesgedeelte. De bril pasten we daarna helemaal af achter de oren, zodat ie helemaal goed zit. Alles werd genoteerd in de computer. De bril en alles werd daarna een in een plastic tasje gedaan. En hebben we meegenomen naar Nederland. Honderden brillen zijn dat. Met onze groep gaan we hier de brillen afmaken. We besteden ook werk uit aan glasleveranciers die het op financieel gunstige condities voor ons willen maken.

Uiteindelijk worden de brillen teruggestuurd naar de Henri Nouwenstichting. Vanuit deze stichting zorgt men dat iedere bril in de Oekraïne op z’n plek komt. ,,Over een week of twee krijgt iedereen zijn of haar bril.” Niet iedereen kon geholpen worden. ,,Bijvoorbeeld mensen van wie het hoornvlies kapot is, een ziekte hebben of waarvan de ogen alleen maar slechter kunnen worden. Of mensen die een vergroeiing hebben voor de pupil. Dan is het einde verhaal. We hebben mensen moeten teleurstellen. Maar er waren ook mensen die dat eigenlijk wel wisten. Als je hen een zonnebril geeft, hebben ze cosmetisch minder problemen.”

Veel mensen hebben door armoede oogproblemen. ,,De kennis in het land is er wel.” Velen wachten nu op hun bril. ,,Toch hebben we al veel mensen geholpen door het weggeven van een kant en klare leesbril. Een bril die zij ook niet kunnen betalen. De mensen daar zelf helpen, is het mooiste wat er is. Je ziet daar veel ziekten aan het netvlies. Op het eind of midden stadium krijg je dan dat mensen ‘low vision’ patiënten worden. Dan kunnen ze bijna niets zien en kunnen ze heel slecht participeren in het dagelijkse leven. Die mensen kun je helpen met een vergrootglas, een leesglas, een leesloep of een televisieloep. Dat soort zaken hebben we ook veel weggeven.”

De reis was voor Korteland een ervaring. ,,Je meet hele hoge sterktes. En je ziet veel oogziektes die je in Nederland niet tegenkomt. Bij ons was zoiets al tien keer behandeld geweest. Je ziet er een bak ellende waar je niet goed van wordt. Als dat behandeld was geweest, was het wel goed gegaan. Ook zie je er veel vergroeiing van ledematen. De mensen zitten op plekken waar wij aan het meten waren. Daarom lijkt het misschien erger. Ook hebben we studenten die voor oogarts studeren, geleerd om ogen door te meten. Later moeten zij het zelf doen.”

Bron: Ede stad, 11 mei 2010